W większości przypadków ciąża rozwija się prawidłowo i nie pojawiają się podczas jej trwania żadne problemy, które mogły by być sygnałem niebezpieczeństwa dla matki lub płodu.

Najbardziej typowymi objawiami występującymi w prawidłowo rozwijającej się ciąży są : wrażliwość na zapachy, wzdęcia i zaparcia, rozdrażnienie, trudności w koncentracji, senność i szybkie meczenie się oraz bóle głowy.

Dolegliwości te spowodowane są zmianami jakie dokonują się pod wpływem wydzielanych przez kobietę w ciąży ogromnych ilości hormonów : progesteronu, estrogenów i horiongonadotropiny kosmówkowej (HCG). Częściowo ustępują one wraz z trwaniem ciąży.

Uwaga! Jednak mimo to wszystkie, nawet najmniejsze dolegliwości powinny być konsultowane z lekarzem, ponieważ tylko lekarz może orzec czy zgłaszane przez pacjentkę objawy są groźne i czy wymagają diagnostyki i ewentualnego leczenia.

bóle głowy
bóle pod żebrami i krótki oddech
bóle dolnej części pleców
bóle brzucha
drętwienie i mrowienie palców, ból w nadgarstkach i ramionach
krwawienia w ciąży
nudności i wymioty poranne
opuchlizna (obrzęki) kostek, palców rąk i nóg
senność (ospałość), szybkie zmęczenie i bóle głowy
swędzenie brzucha, pleców, skóry pod piersiami


Bóle głowy

Jeśli są chwilowe i łagodne nie powinny budzić obaw. W związku z większą niż zwykle dawką estrogenów w organizmie podczas ciąży, część kobiet ma w tym czasie migreny. Aby zapobiegać ich ewentualnemu powstawaniu należy unikać głodu i odwodnienia, a także czynników mogących wywoływać ból głowy, czyli jaskrawego światła, stresu, głośnych dźwięków oraz niektórych produktów żywnościowych (np.chińszczyzny, kupowanego w sklepie koncentratu pomidorowego, jedzenia z puszek i Vegety).


Ból pod żebrami i krótki oddech

W późnej ciąży powiększona znacznie macica uciska na narządy wewnętrzne, które z kolei przemieszczając się ku górze, wywierają nacisk na przeponę (płyta mięśniowa oddzielająca jamę brzuszną od klatki piersiowej) i żebra. Dodatkowo, uniesiona ku górze przepona zmniejsza znacznie objętość klatki piersiowej i znajdujące się w niej płuca. W trakcie wdechu płuca nie mogą się w pełni wypełnić powietrzem. Dlatego właśnie kobieta może odczuwać nawet znaczne duszności. Dolegliwości bólowe w tym miejscu i duszności bywają nasilone w ciąży mnogiej. (link do ciąży mnogiej w tym rozdziale)

Uwaga! W każdym przypadku należy tę dolegliwość skonsultować z lekarzem, aby upewnić się, że nic nie zagraża ona kobiecie i rozwijającej się ciąży.


Ból dolnej części pleców

Pod wpływem zmian hormonalnych w ciąży następuje rozluźnienie stawów i więzadeł miednicy oraz stawów krzyżowo-biodrowych w okolicy kręgosłupa, co jest powodem napięcia mięśni pleców. Stan ten pogarsza nieprawidłowa postawa. Powiększający się brzuch powoduje automatycznie odchylanie się postawy ciężarnej kobiety ku tyłowi i tak nastąpuje przesunięcie fizycznego środka ciężkości ze względu na konieczność utrzymania równowagi w pozycji stojącej.

Gdy dziecko przesuwa się w kierunku miednicy główką w dół, często naciska ona na kości miednicy i przebiegający w tej okolicy nerw kulszowy. Kobiety doświadczają w takich wypadkach silnych bólów okolicy lędźwiowej oraz nóg, co czasem nawet utrudnia lub wręcz uniemożliwia im chodzenie. Najlepszym lekarstwem na takie dolegliwości może być położenie się na twardym materacu na jednym lub drugim boku, możliwe jest wówczas, że główka dziecka przesunie się uwalniając nerw kulszowy. Przydatne są także ćwiczenia .W przypadkach nieprzemijających bóli warto zasięgnąć rady lekarza - fizykoterapeuty.


Bóle brzucha

We wczesnej ciąży mogą być one spowodowane bardzo szybko narastającymi poziomami hormonów, które z jednej strony są niezbędne dla dalszego rozwoju ciąży, ale u kobiety mogą powodować bolesne obrzmienia narządów wewnętrznych, szczególnie w obrębie miednicy małej.

W ciąży już bardziej zaawansowanej, mięśnie brzucha rozciągają się na skutek nieustannego wzrostu macicy, który jest uwarunkowany przede wszystkim wzrostem znajdującego się w niej płodu. Rozciągnięciu ulegają również więzadła macicy, co z reguły nie stanowi problemu. To rozciąganie i trwające napięcie w niektórych przypadkach może wiązać się z występowaniem okresowego, nawet dość silnego bólu. Warto wtedy zdecydować się na pływanie w basenie i częściej wypoczywać w pozycji leżącej.

Uwaga! Czasem jednak bólom brzucha towarzyszą wymioty lub biegunka. Objawy takie nie są najczęściej związane z ciążą a świadczą np.: o zatruciu pokarmowym, zapaleniu pęcherza moczowego lub wyrostka robaczkowego. Należy w takim wypadku zgłosić się niezwłocznie do lekarza.

Przyczyną nieprzyjemnych bóli brzucha może być też w wyjątkowych sytuacjach mięśniak w macicy. Jest to łagodne "zgrubienie" mięśnia macicy. Wykrywalne jest ono w badaniu USG lub w tzw. wewnętrznym badaniu ginekologicznym. Mięśniaki rzadko pojawiają się podczas ciąży, ale jeśli kobieta cierpiała na podobne problemy przed zapłodnieniem, to wysoki poziom estrogenów w ciąży może sprawić, że mięśniak się powiększy. Rzadko zdarza się, żeby mięśniaki miały jakikolwiek wpływ na rozwój dziecka - chyba że są bardzo duże. Jednak mogą zaburzać przebieg samego porodu lub go wręcz uniemożliwić, najczęściej wtedy gdy są duże i niekorzystnie usytuowane np.: w pobliżu szyjki macicy. Mięśniaki także zwiększają ryzyko wystąpienia krwotoku po porodzie na skutek złego obkurczania się macicy.

Uwaga! Jeżeli bóle brzuch następują "rytmicznie", towarzyszy im "twardnienie" brzucha i poczucie "zbyt małej skóry", a taka sytuacja występuje więcej niż 10 razy w ciągu doby , może to niestety być sygnałem rozpoczynającego się poronienia lub porodu przedwczesnego. Należy wtedy niezwłocznie zgłosić się do lekarza!!


Drętwienie i mrowienie palców, ból w nadgarstkach i ramionach

To skutek zatrzymywania w czasie trwania ciąży płynów w ustroju kobiety, spowodowany wytwarzaniem dużych ilości hormonów. Zazwyczaj nie stanowi problemu.

Jeśli "napuchnięte" tkanki w nadgarstku uciskają nerwy, powodując ból nie do zniesienia, należy się skonsultować się z lekarzem - fizjoterapeutą. Również tzw. "mrowienie" - szczególnie w porze rannej, również jest spowodowane uciskiem obrzękniętych tkanek na nerwy.


Krwawienie podczas ciąży

Krwawienie z pochwy powinno być traktowane bardzo poważnie w każdym stadium ciąży. W pierwszych trzech miesiącach trwania ciąży może być ono związane z niegroźnymi zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie ciężarnej kobiety. Lekkie krwawienie z szyjki macicy może być spowodowane wysokim poziomem estrogenów w ciąży. Jednak we wczesnych tygodniach ciąży może być ono również oznaką zagrażającego poronienia.

Przyczyną krwawienia w ciąży może być również łożysko i są to krwawienia bardzo niebezpieczne zarówno dla matki jak i dziecka. Mogą one wystąpić w różnych okresach ciąży w dwóch wypadkach, przy tzw. łożysku nisko schodzącym (zlokalizowane w pobliżu ujścia wewnętrznego macicy), lub przodującym (pokrywającym ujście wewnętrzne macicy częściowo lub całkowicie.

Krwawienie może również wystąpić na skutek przedwczesnego (w trakcie trwającej ciąży) odklejania się łożyska od ściany macicy. Przy odklejaniu się łożyska, jasnoczerwonemu krwawieniu towarzyszy zazwyczaj także ból brzucha.

Uwaga! Każde krwawienie w ciąży niezależnie od nasilenia, musi być natychmiast skonsultowane z lekarzem, ponieważ może ono zagrażać życiu matki i dziecka. Rozstrzygające we wszystkich tych wypadkach jest badanie USG.


Nudności i wymioty poranne , nadmierne pragnienie

Są też na ogół objawem naturalnym. W przypadku ciąży mnogiej przybierają jednak na sile i trwają dłużej. Aby zapobiec konsekwencjom przeciągających się silnych nudności trzeba pić dużo płynów - ok. 3 litrów dziennie. Jeśli to nie pomaga, lekarz może zalecić hospitalizację, aby uzupełnić utracone płyny i niedobory innych składników niezbędnych kobiecie i rozwijającemu się płodowi. Może też w lżejszych przypadkach zapisać leczenie zapobiegające wymiotom. Jeśli objawy odwodnienia, pragnienie i brak energii przeciągają się poza I trymestr ciąży, mogą świadczyć też o chorobie matki np. : zakażeniu układu moczowego, należy wówczas zgłosić się niezwłocznie do lekarza.


Opuchlizna czyli obrzęk kostek, palców rąk i nóg

Opuchlizna czyli obrzęki w ciąży mogą być spowodowane na skutek znacznego (ok.2,5 l.) zwiększenia się u kobiety w ciąży objętości krwi krążącej. Stan ten bywa wyjątkowo uporczywy w ciąży mnogiej oraz w czasie upałów. Warto wówczas unikać pozostawania na dłużej w pozycji stojącej, a także nosić specjalne rajstopy ściągające dla kobiet w ciąży. Nie wolno jednak ograniczać spożycia płynów. Nie rozwiąże to problemu, może natomiast doprowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych a nawet kamnicy nerkowej a w konsekwencji do bardzo silnych ataków bólu tzw. kolki nerkowej.

Uwaga! Jednak o tym na ile obrzęki w ciąży są związane z jej przebiegiem,musi zadecydować lekarz, ponieważ mogą one również być oznaką zagrażającego niebezpieczeństwa wystąpienia tzw. zatrucia ciążowego. W jego następstwie może dojść do stanu rzucawkowego, który może być śmiertelnym dla matki i płodu powikłaniem ciąży.


Senność (ospałość),szybkie męczenie się (brak sił) i bóle głowy

Te oraz pozostałe wymienione w tym rozdziale dolegliwości są spowodowane ogromnymi ilościami produkowanego w organizmie ciężarnej kobiety hormonu o nazwie - progesteron. Dodatkowo przyczyną nasilenia uczucia senności i zmęczenia z towarzyszącymi często dusznościami i zawrotami głowy może być anemia. Powodowana jest ona zazwyczaj niedostateczną ilością żelaza w organizmie, która wynika ze zbyt małej ilości spożywanego tego pierwiastka w diecie albo z wyjątkowo dużego wzrostu zapotrzebowania na niego w okresie ciąży. Żelazo "wychwytuje" z krwi matki płód, po to aby wytwarzać niezbędną dla siebie ilość czerwonych krwinek. W przypadku braku wystarczającej ilości tego pierwiastka, u płodu występuje również anemia, która może w niebezpieczny sposób zaburzać jego rozwój.

W przypadku stwierdzenia anemii podstawowym zaleceniem dla kobiety jest zrównoważona dieta, bogata nie tylko w żelazo, ale także w naturalny kwas foliowy i witaminy. Lekarz może też dodatkowo zalecić tabletki uzupełniające niedobór żelaza. Warto pamiętać, że przyswajanie tego pierwiastka zwiększa spożywanie kwaśnych napojów, jak np. soku pomarańczowego.


Swędzenie brzucha, pleców, skóry pod piersiami

Prawdopodobnymi przyczynami takich dolegliwości jest zbyt wysuszona skóra, albo problemy z wątrobą. Sucha skóra to najczęściej skutek używania wody mocno chlorowanej i niewłaściwych kosmetyków lub niedoboru witaminy B w organizmie. Zalecane jest wówczas stosowanie specjalnych kremów i balsamów, zawierających tlenek cynku i wodę wapienną,.Czasem lekarz zapisuje też leki antyhistaminowe w postaci kremów i maści.

Problemy z wątrobą , ujawniające się w czasie ciąży są natomiast sprawą rzadką. Jeśli lekarz podejrzewa u ciężarnej tzw. cholestazę wątrobową czyli - zastój żółci, natychmiast kieruje ją do specjalisty w celu potwierdzenia diagnozy i podjęcia odpowiedniego działania leczniczego.